Tôi sợ hậu kỷ niệm

 
(Cầu Thê Húc và đền Ngọc Sơn thuở ban đầu)

Chương trình kỷ niệm nghìn năm Thăng Long - Hà Nội đã được khởi động từ năm 2000 khi kinh đô xưa thủ đô nay vừa tròn 990 năm tuổi. Mười năm qua dồn lại năm nay. Năm nay dồn lại mười ngày đầu tháng mười. Mười ngày dồn lại một ngày 10/10/2010. Cái ngày được chọn tổ chức đại lễ kỷ niệm chứ không phải là cái ngày được kỷ niệm. Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Đại La là vào "mùa thu tháng 7" năm Canh Tuất 1010 (Đại Việt sử ký toàn thư). Tôi sợ trước hết khi đại lễ xong rồi đồng hồ đếm ngược đã dừng thì biết đâu cái ngày 10/10 sẽ vô tình khiến nhiều người nhất là lớp nhỏ và lớp trẻ tưởng là ngày Lý Thái Tổ dời đô. Chuyện này khi đồng hồ mới dựng lên cách hơn ba năm trước một số nhà sử học đã lên tiếng nhưng việc đã rồi nhi dĩ.

Bây giờ ở Hà Nội đi đâu ở đâu từ các cơ quan công quyền đến hàng chè chén từ báo chí truyền hình đến câu chuyện lê la vỉa hè từ đường phố đường quê đến nhà quê nhà phố có lẽ hai tiếng "nghìn năm" là được nói nhiều nhất được dùng nhiều nhất thành ra bị lạm dụng nhất. Người ta dán nhãn mác "nghìn năm" cho bất cứ cái gì nghĩ ra làm ra trong dịp này bất kể ý nghĩa tác dụng của nó ra sao. Một hội chứng ăn theo khủng khiếp và đáng sợ. Hội chứng này như có từ trong máu của người mình. Hội chứng này được gia tăng khuếch trương phình nở trong cuộc sống hiện đại của người mình theo một lối tư duy tuyên truyền máy móc rập khuôn chạy theo hình thức bề ngoài. Dịp "nghìn năm" chỉ là hội tụ chưng cất hội chứng đó lên cao ở quy mô thủ đô và cả nước mà thôi. Nhớ mà xem ngẫm mà xem trên đất nước mình hàng chục năm qua đã có biết bao cái được dán nhãn chào mừng một ngày tháng nào đó một dịp kỷ niệm nào đó một sự kiện nào đó để rồi trong báo cáo tổng kết cuối năm ngành nghề nào đoàn thể nào cũng tranh nhau chia chác nhau nêu lên là đã có ‘công trình chào mừng". Tôi sợ khi kỷ niệm xong rồi hai tiếng "nghìn năm" sẽ bị chuyển sắc thái ngữ nghĩa từ tích cực sang tiêu cực.

Còn gần sáu tháng nữa cho chặng chạy đua nước rút về "nghìn năm". Bao nhiêu công trình mang danh "nghìn năm" đang dang dở đã chậm tiến độ đã buộc phải lùi lại thời gian hoàn thành. Sau dịp kỷ niệm tin tôi đi cái không khí ào ào làm lấy được cái này cái nọ "nghìn năm" để lây phần kỷ niệm sẽ dẹp xuống sẽ lặng đi. Rồi khi đã hết động lực kỷ niệm chào mừng các công trình sẽ làm đến khi nào xong thì xong. Và người dân mỗi khi phải chạm mặt một dự án một công trình vốn từng được xưng là "nghìn năm" nay cứ chình ình dềnh dang sẽ chép miệng bảo: "Nghìn năm mà!". Tôi sợ cái chép miệng đó. Sợ mà đau lòng và thương cho vua Lý Thái Tổ.

Thực tế cuộc sống đã làm tôi sợ như vậy từ lâu. Gần đây nhất là dịp kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ khi khối tượng đài được tiền hô hậu ủng đúc ở đồng bằng rồi chở lên núi tốn kém bao nhiêu tiền bạc công sức làm mọi cách bằng mọi giá dựng lên cho kịp ngày kỷ niệm để rồi ngay sau đó là nứt tượng là rỉ đồng là mấy người phải ra vành móng ngựa là lại phải đổ thêm tiền tỷ để gia cố sửa chữa. Những người ngã xuống ở chiến trường Điện Biên biết thế chắc cũng ngậm ngùi xót xa. Thực tế nhãn tiền là trên các đường phố Hà Nội nhiều dịp lễ lạt kỷ niệm sự kiện qua rồi mà khẩu hiệu băng cờ vẫn cứ chăng chăng không được gỡ bỏ ngay. Thực tế sát cạnh là dự án kéo dài đường Văn Cao ra Hồ Tây gắn mác "nghìn năm" gần nơi tôi ở mỗi sáng đi làm tôi đều bị tắc đường ở đó nay đã được quyền tuyên bố "lỡ hẹn" kỷ niệm (Tuổi Trẻ 28/4/2010).

Tôi sợ sau ngày 10/10/2010 - xin nhắc lại đây là ngày lấy làm đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội sẽ rồi có những chuyện không vui quanh hai tiếng "nghìn năm" bị đổi ngữ điệu. Mong không là vậy nhưng cũng khó thay không là vậy. Thôi thì nhắc mình nhắc người để con cháu cùng nhau lòng thành xây dựng Thăng Long xưa Hà Nội nay nghìn năm tuổi vẫn trẻ trung càng khoáng đạt xứng với vị vua "nhận mệnh sâu sắc lặng lẽ dời đô yên nước lòng nhân thương dân lòng thành cảm trời" (Ngô Sỹ Liên) đã định vị đất này làm trung tâm nước Việt.


Hà Nội 28. 4. 2010

(Tuổi Trẻ 29/4/2010)

Barbi

What a joy to find <

What a joy to find somneoe else who thinks this way.

Satchell

Walking in the prcee

Walking in the prceense of giants here. Cool thinking all around!

Phạm Sơn Hà

Xin lùi lại một năm cũng được chứ sao ?

Quê tôi bây giờ khác xưa rất nhiều. các cháu đi thoát li nhiều lên giỗ ông bà ông vải mà vào ngày thường thì người ta lùi lại đến Chủ nhật để bọn chúng về dự cho đông dủ và vui vẻ. Vậy nếu lễ kỷ niệm nàng năm Thang Long năm nay mà chưa chuẩn bị xong ta lùi lại một vài năm cũng được chứ sao? Nếu có ai thắc mắc thì ta cứ gọi mấy ông đầu hói đóng giả mấy nhà sử học Tờ sỹ (TS) Giờ sư (GS) lên nói đại là "sau khi nghiên cứu kỹ Lịch sử Việt Nam và có đối chiếu với Lịch sử Trung Quốc Anh Pháp Mỹ Nga... Thì Cụ Lý Thái Tổ dờ Đô vào ngày ấy tháng ấy năm ấy.... là được vì chúng ta quen nói dối từ lâu rồi chúng ta bấy giờ nói thật dân cũng chả tin lên nói thật hay dối thì cũng như nhau cả