Thơ Lưu Quang Vũ (di cảo 1972 - 1975)

 

mai đây bão táp lùi xa

những lớp người sau bình tâm nhìn lại

gọi chúng tôi là những người vĩ đại

hay chỉ là những thế hệ đáng thương?

sẽ xuýt xoa thán phục biết ơn

hay kinh hãi trước bạo tàn bắn giết?



 

CƠN BÃO

Những năm nhà nào cũng thiếu người

làng mạc ruộng vườn vắng bặt con trai

chúng tôi đi

cơn bão dữ thổi hai đầu đất nước

tuổi trẻ ước mong những gì quý nhất

đều trôi qua trong bụi xám chiến hào

triệu con người lên sống rừng sâu

khoét núi làm đường chặt cây nhóm lửa

võng bạt lán tranh đất bùn nhầy nhụa

những đường dây binh trạm những sư đoàn

những sinh viên đi lái xe tăng

những dân chài trở thành pháo thủ

kế toán thợ nề nông trường viên thợ mỏ

thành lính gỡ mìn và xung kích đâm lê

chúng tôi đào hào bám giữ đảo xa

gánh lên núi ngàn cân pháo nặng

chúng tôi lao máy bay mình vào máy bay của giặc

chúng tôi bắc cầu trong chớp lửa bom bi

những đội quân hốc hác lầm lì

xông lên đồi cao lăn toài ném bắn

nấp đỡ gào la mặt mày cháy xém

những vết thương rách nát máu bầm đen...

sự tàn khốc tận cùng

sức dẻo dai kỳ lạ

cơn bão lớn mười mấy năm chưa dứt

bao lớp người vẫn nườm nượp ra đi


từ đâu từ bao giờ

năm 60 năm 54?

từ Hướng Điền từ Phú Lợi?

hay từ lúc ngăn đôi dòng Bến Hải

viên tướng Mỹ đầu tiên xách cặp tới Đông dương?

hay từ lâu hơn những thế kỷ xa xăm

những đạo quân Nam Hán Nguyên Mông

những ranh giới phân tranh Trịnh Nguyễn?


Chưa bao giờ đất tan hoang đến thế

những chuyến tàu chở đầy lính Mỹ

quần áo mới tinh súng đạn đầy người

bom lân tinh và thuốc giang mai

cánh trực thăng ầm ầm quạt gió

ụ cát ngổn ngang rào gai tua tủa

dải đất hẹp mùa hè gió lửa

giành giật nhau từng viên gạch chân tường

một bên là con trai Thanh Hóa Thái Bình

một bên là con những bà mẹ Thừa Thiên Phan Thiết

những sinh viên Sài Gòn

những sĩ quan Đà Lạt

những đội quân mang tên dã thú

những tiểu đoàn không còn sót một ai

những mô đất con đổi bằng mạng trăm người

bằng pháo kích lưỡi lê bằng chân tay vật lộn

chúng tôi nằm dưới đường hào ngập nước

xa mọi người xa mẹ xa quê hương

ai bảo chúng tôi là tuổi trẻ tươi xanh

với mũi lê với phát đạn đầu tiên

chúng tôi đã không còn trẻ nữa


từ bao giờ và còn bao giờ nữa

những quy luật tàn khốc của loài người

lý lẽ của súng đạn

những mục đích tốt đẹp

những mưu đồ xấu xa

những ý tưởng quá đà

những ngẫu nhiên tai ác

cơn bão lớn lấp vết thương của đất

chúng tôi là triệu viên đá trên đê


mai đây bão táp lùi xa

những lớp người sau bình tâm nhìn lại

gọi chúng tôi là những người vĩ đại

hay chỉ là những thế hệ đáng thương?

sẽ xuýt xoa thán phục biết ơn

hay kinh hãi trước bạo tàn bắn giết?


tất cả chẳng có gì nói được

chẳng có gì gần gũi với chúng tôi

bằng một chiếc thìa gọt bởi cành cây

một chiếc ca thô sơ bằng vỏ đạn

chúng tôi làm dưới chiến hào bụi bậm

một dòng thư viết vội gửi mẹ già

một giấc mơ chợp ngủ thấy quê nhà

một tình yêu chúng tôi chưa được sống

một khu vườn chúng tôi chẳng kịp qua...


Bao tháng năm vô tận sẽ phai nhòa

đất đổi khác mọi người rồi cũng khác

hãy quên chúng tôi đi

như quên quá khứ nặng nề

hãy quên chúng tôi đi

để chúng tôi được yên lặng trở về

để chúng tôi được hóa thành bụi đất

thành mưa rào trên xứ sở yêu thương.



NHỮNG ĐIỀU XỈ NHỤC VÀ CĂM GIẬN


những điều xỉ nhục và căm giận

một dân tộc đã sinh ra

Trần Ích Tắc Lê Chiêu Thống

Hoàng Cao Khải Nguyễn Văn Thiệu...


những điều xỉ nhục và căm giận

một đất nước luôn có kẻ dẫn đường

cho người ngoài kéo đến xâm lăng

cho những cuộc chiến tranh

đẩy con em ra trận


những điều xỉ nhục và căm giận

một xứ sở

nhà tù lớn hơn trường học

một dân tộc có nhiều gái điếm nhất thế giới

có những cái đinh để đóng vào ngón tay

có những người Việt Nam

biết mổ bụng ăn gan người Việt


một đất nước

đến bây giờ vẫn đói

không có nhà để ở

không đủ áo để mặc

ốm không có thuốc

vẫn còn những người run rẩy xin ăn


nỗi xỉ nhục buốt lòng

khi thấy mẹ ta bảy mươi tuổi lưng còng

phải làm việc mệt nhoài dưới nắng

khi thấy lũ em ngày càng hư hỏng

khi người mình yêu

nói vào mặt mình những lời ti tiện

khi bao điều tưởng thiêng liêng trong sạch

bỗng trở nên ngu xuẩn đê hèn


khinh mọi người và tự khinh mình

như chính tay ta đã gây ra mọi việc

và tất cả không cách nào cứu vãn


nỗi xỉ nhục ngập tràn trái đất

khi lẽ phải luôn thuộc về kẻ mạnh

những nền văn minh chạy theo dục vọng

những guồng máy xấu xa chà đạp con người


đi suốt một ngày

giữa rác rưởi và chết chóc

luôn thấy bị ném bùn lên mặt

nói làm sao được nữa những lời yêu


nghĩ về cha con sẽ chẳng tự hào

nỗi tủi nhục làm cha nghẹn thở

nỗi tức giận làm mặt cha méo mó

trong hận thù không thể có niềm vui

nhưng không thể sống yên không thể được nữa rồi

nỗi tủi nhục đen sì mỗi cành cây

nỗi tủi nhục của đứa trẻ chạy trốn

nỗi tục nhục trên mỗi bậc thang lười biếng

trong cốc nước đưa lên môi lạnh ngắt

trên mỗi dòng tin mỗi ống quần là phẳng

mỗi chiếc hôn ướt át thì thầm

mỗi nấm mồ bị vùi dập lãng quên

trên bàn tay đưa ra trên mỗi bức tường

nỗi tủi nhục tội lỗi nỗi tủi nhục kinh hoàng

trên vệt máu bầm đen trên nụ cười thỏa mãn


cha chẳng có gì để lại cho con

ngoài một cửa sổ trống trơn

ngoài một tấm lòng tủi nhục và căm giận

ngoài kỷ niệm về những năm tàn khốc

                       cho một ngày con được sống thương yêu




NHỮNG ĐÁM MÂY BAN SỚM

quá khứ là một quả trứng ung

tương lai là một quả trứng đang ấp

hiện tại chính là trái tim tôi

nhịp tiết của tim tôi là nhịp tiết của muôn đời

Paul Eluard

(Les sentiers et les routes de la poesie)

mây trắng ào ào bay trên thành phố

nắng sớm đầm đìa các ngả

đêm tan tành như khối thủy tinh đen

hầm hố muỗi ùa lên

những cô gái xõa tóc dài rửa mặt

những hiên gác tung bay quần áo rách

những đầu hè lộc ngộc trẻ bơm xe

vội vã bước người đi

nghe có gì lạ khác

huyệt bom tối còn khét mùi chết chóc

lá đã ngời nước mắt của bình minh

tôi đã nghe hơi thở của hòa bình

trên tường xiêu gạch vỡ

trong tiếng rao báo mới ngoài cổng chợ

trong mùi khói bánh mì và tiếng bánh xe lăn

hơi thở của hòa bình

run rẩy gió trên toa tàu bụi bậm

trên mệt nhọc mặt người trên vỉa hè bùn rác

trên mũi xám những con chuột chết

và hương nhài ủ rũ dưới vòm xanh

hơi thở của hòa bình

trên thân xác những cô gái tắm

trên nạng gỗ vẹo xiêu trên lừ đừ súng đạn

trên cồn cào nỗi nhớ người thân

trận mưa rào xám xịt mái tôn cong

cái thành phố thương tâm

cùng tôi sống chết

tôi nhớ hết mấy ngàn đêm dằng dặc

cả dân tộc cởi trần đứng trên bùn ướt

đầu đội mưa bom tay cầm khẩu súng trường

những lòng người chia cắt đến tan hoang

những núi rào gai và vỏ đạn

đồng bãi hoang liêu phố phường gạch vụn

bao cỏ ngọt bị giày đinh dẫm đạp

bao tha ma gò đống ngổn ngang nằm

chúng ta còn lại gì sau cuộc chiến tranh?

một tuổi trẻ sớm tàn

một đôi môi sớm tắt

không nhớ hết bao bạn bè đã chết

xác gục giữa bùn lầy

thái dương rỉ máu

không thể phủ huân chương

lên ngực trần đã rữa

cũng không thể bồi thường

bằng những đồng tiền viện trợ

làm sao có thể trở về

ngủ yên trên giường cũ

làm sao yên lành nhìn hoa nở

làm sao bình tâm ôm một người con gái

trong tay?

màu thuốc đạn trong mắt ta nguyền rủa

những nắm tay trong ngực ta phẫn nộ

mặt tương lai đẫm máu bơ phờ

mặt tương lai nặng trĩu âu lo

mọi thứ gió quay cuồng gầm xoáy

đã nổi bão trên đất này trơ trụi

máu đổ ra lênh láng tấm gương hồng

chúng ta đo bằng xương thịt của mình

những lầm lạc những bước chân vạch hướng

đất hai miền đạn hai phe cày nát

con người ơi xin con người tỉnh thức

xưa thấp bé trước nhỏ nhoi đích hẹp

nay con người vụt lớn trước bao la

nước Việt thân yêu nước Việt của ta

sao người phải chịu nhiều đau đớn thế

thân quằn quại mọi tai ương rách xé

con nghẹn ngào nhìn mẹ mẹ yêu ơi

mẹ hãy nhận lòng con như ống sáo

môi con bỏng ngón tay con rỏ máu

những vần thơ con đặt dưới chân người


dải đất liền không thể mãi chia đôi

cần chi đâu cái nỏ thần khốn nạn

cái móng độc vứt trả cho rùa biển

Trọng Thủy về sum họp với Mỵ Châu

trăm người con Âu Lạc nắm tay nhau

đập vỡ mọi xích xiêng đê nhục

cho xóa sạch  những niềm vui chém giết

cho ta về lợp lại mái nhà xưa

có nước lành có lửa ấm có hoa

sẽ mọc lên chiếc liềm hái khổng lồ

sẽ lớn dậy những thiên tài mới mẻ

những ban mai không tả tơi đạn xé

không ai phải chôn giấu điều mình nghĩ

không còn ai đạp lên những mối tình

không còn hàng rào biên giới nhà giam

không còn đứa trẻ móc túi nào để mọi người xúm vào đánh đập

không đứa trẻ nào bị na-pan thiêu đốt

không đứa trẻ nào không có đồ chơi

bà mẹ không đẻ ra những kẻ giết người

không còn những ngày tháng lắt lay

không ra sống không ra chết

con người là mục đích không còn là phương tiện

không còn lời ca thù hận

dậy oán hờn chia rẽ tự trong nôi

không còn ai phải xấu hổ bởi con người

không còn những văn sĩ viết thuê

không còn lũ đàn em nhố nhăng lũ đàn anh hèn hạ

những chính khách khua môi những tượng thần gian trá

những tên thổng thống và những thằng cố vấn

những điếm hoang 16 tuổi gầy còm

những sinh viên chán chường

những quan tài tuyệt vọng

cuộc đời có lý do để sống

có đập lớn cho triệu dòng điện sáng

có tình yêu cho mỗi trái tim người


biển bao la sau trận mưa dài

sắp tới là những ngày khó nhất

những người tốt không được quyền vô dụng

không được quyền ngu dốt

hãy im đi lời bịp bợm dối lừa

lũ nước ngoài xảo quyệt cút ngay ra

máu con người không phải thứ bán mua

cái bánh vẽ không no lòng ai được

bài học lớn của một thời đau xót

trên hận thù nóng bỏng tàn tro

bên vực tối đen ngòm vô lý

phút sinh nở đau xé lòng bà mẹ

phút bàng hoàng thấp thoáng bóng tương lại

một tương lai mơ ước đã ngàn đời

nơi đoàn tụ mọi con người cách biệt

nơi quây quần mọi gương mặt khác nhau

anh không đưa ra một giải đáp nào

lời giải ấy mọi người sẽ giải

anh hãy đập vào ngực mình giục giã

hãy nổi gió cho cánh người rộng mở

và mai sau sẽ có những nhà thơ

đứng trên tầng cao ta ao ước bây giờ

họ sẽ vẫn không ngừng đập cửa

không ngừng lo âu không ngừng phẫn nộ

bởi vô biên là khát vọng của con người


tiếng chuông rung vang động khắp bầu trời

tiếng búa gõ trên dương cầm to rộng

mây trắng xóa ùa lên từ vực thẳm

trái bàng tròn trên miệng trẻ thơ ngây

những người mù nằm ngủ dưới tàn cây

trên bậc cửa người đưa thư đã tới

những đồng bãi đã mọc đầy cỏ mới

những dòng sông vỗ gọi những con thuyền

ta ra đường em nhé ngẩng đầu lên

trên mặt đất ta có quyền được sống

nhiều cay đắng ta có quyền được khóc

nhưng sáng nay anh muốn thấy em cười

những mặt gầy ướt đẫm ánh ban mai

những người lính trở về từ cát bụi

những đôi lứa ôm ghì nhau không nói

nghe trống đồng bát ngát đỉnh rừng cây

làm lảo đảo cả mặt trời mê dại

những Vua Hùng tóc râu bạc phới

những bé em la khóc chào đời

ống điều dài nghi ngút khói bay

chân người dậm dập dồn trên mặt trống

điệu múa lớn của một ngày đang mọc

ngọn nửa lớn của muôn đời náo động

tâm hồn ta như sóng tới chân trời.




Jace

Inigthss like this liven things up around here.

Suzyn

Check this great sex

Check this great sexy site and find horny girls near you. It is great for real dating and the babes are A+ ! It is not like some old rugged sluts. Come and see fine pussy action here ! I was sheckod how it is easy to hook up with a bunch babes and enjoy movies as well ! It is a must see !!!

pxn

@ Ngọc Anh

Cám ơn NA đã vào đọc thơ LQV đọc những bài viết bài dịch của thầy. (Cho phép thầy được xưng hô như cách gọi của em vậy nhé). Thầy cũng nghĩ như em văn chương là một cách giúp con người sống tốt và sống đẹp trong cõi người. Chúc em học tốt vững tin vào mình.

NGỌC ANH

Em cũng xin được chia sẻ cùng thầy tình yêu với thơ Lưu Quang Vũ một con người mà riêng cái tên thôi đủ làm nên một niềm xúc động...
Đọc Lưu Quang Vũ để thấy "thế giới quả là rộng lớn và còn có nhiều việc phải làm" đọc thơ Lưu Quang Vũ để trăn trở sao cho con người sống với nhau cho ra con người để thấy hòa bình hạnh phúc giản đơn chỉ là con người phải "làm sao sống với nhau cho ổn thỏa" đọc thơ Lưu Quang Vũ để thấy giá trị cuộc đời nằm trên mọi toan tính lo âu vụn vặt đời thường... Lưu Quang Vũ không còn nhưng vẫn còn những người yêu thơ Lưu Quang Vũ nghĩa là tên anh và thơ anh vẫn sống mãi với "một cõi nhân gian bé tí" này...

Em cũng đã đọc bài thầy viết về Lưu Quang Vũ đó là ngọn lửa chiếu sáng cho em nhiều điều để bước vào thế giới đó - một thế giới thi ca bao la rợn ngợp bởi tầm vóc của một tâm hồn...

NGỌC ANH

Thưa thầy!
Blog của thầy em đọc xong thấy lòng mình bình an và thanh thản biết bao.
Thầy đã làm em -một người xứ Nghệ - được tự hào thêm lên một lần bởi hai tiếng "quê choa"...
Quê mình có đất cằn sỏi đá có mưa nắng khắc nghiệt gớm ghê nhưng cũng có cụ Nguyễn Du có Nguyễn Công Trứ ... và ngày nay có Phạm Xuân Nguyên.
Em - một học trò xa - chưa được thầy lên lớp 1phút nhưng đã dược thầy chỉ cho phương hướng nhìn nhận cuộc đời và nghệ thuật - xin được bày tỏ lòng cảm ơn chân thành sâu sắc đến thầy!
Cảm ơn thầy vì còn những người như thầy văn chương mới là cõi con người có thể sống trong đó và từ đó và đi tìm những giá trị thật sự...
Thầy đã đưa đến cho em một niềm tin mới sau bao đổ vỡ và mất niềm tin ở CON NGƯỜI....
chúc thầy luôn khỏe vui và bình tâm trên cõi thế...

pxn

Địa chỉ của tôi

Xin cám ơn anh /chị An Huy Trung "híp" đã có nhã ý tặng tôi thơ của mình và của bạn. Các anh/chị cứ gửi cho tôi theo địa chỉ: PXN Viện Văn học 20 Lý Thái Tổ Hà Nội.
Chúc các anh/chị khỏe vui.

Trung híp

Xin anh địa chỉ tặng thơ

Tôi có ba người bạn.
Mỗi người chúng tôi đều đã in
Đến tập thơ thứ ba
Xin anh cái địa chỉ
Để chúng tôi
Mỗi người tặng anh ba cuốn
Chỉ mong anh nhà rộng - Cửa cao