"Evtushenko là bạn tôi" (A. Rybakov)

By phạm xuân nguyên

Anatoly Rybakov (1911 - 1998) là một nhà văn lớn thời xô viết của nước Nga. Cuốn tiểu thuyết chính yếu của đời ông "Những đứa con phố Arbat" viết từ 1958 nhưng phải gần ba chục năm sau mới được xuất bản (1987). Trong cuốn sách mang tên "Tiểu thuyết - Hồi ức" (in cùng trong tủ sách "Thế kỷ hai mươi của tôi" như cuốn "Tấm căn cước sói" của E. Evtushenko) ông đã dành phần lớn số trang để kể về số phận và hành trình của cuốn tiểu thuyết này. E. Evtushenko có dự phần vào cuộc đấu tranh cho tác phẩm đó của A. Rybakov được sống đời văn học của nó. Rybakov kể lại.



More...

Một vai thiên tài trong một vở kịch vụng về (E. Evtushenko)

By phạm xuân nguyên

Nazim Hikmet đã đóng cái vai thiên tài ấy trong chủ nghĩa cộng sản do lịch sử đạo diễn vụng về và vì thế nên tất yếu không thể có được kết cục vui vẻ.


More...

Giã từ thế kỷ hai mươi (E. Evtushenko)

By phạm xuân nguyên

Maldelshtam viết: "Thế kỷ chó sói nhảy bổ vào vai tôi". Thế kỷ này đã bóp chết không thương tiếc Maldelshtam cùng nhiều người khác. Nhưng khi đó thế kỷ hai mươi đang là con chó săn trẻ trung mạnh khỏe. May cho thế hệ chúng tôi khi chúng tôi qua tuổi nhỏ trưởng thành lên thì thế kỷ chó sói đã già đi hàm răng của nó đã bắt đầu lung lay. Nó thỉnh thoảng vẫn nhảy bổ vào chúng tôi nhưng cú ngoạm đã không còn như xưa. Chúng tôi cũng còn may là thế kỷ hiện ra không chỉ dưới dạng sói đực đi săn mà còn dưới dạng sói cái cho sữa.



More...

Một nhầm lẫn "hậu hiện đại"

By phạm xuân nguyên



  "Từ "hậu hiện đại" (postmodern) xuất hiện lần đầu trong cuốn Hoàn cảnh hậu hiện đại (La Condition Postmoderne) của Jean-Francois Lyotard". Bài viết "Góp chuyện hậu hiện đại" của Trịnh Lữ đăng tạp chí Tia Sáng số 19 (5.10.2008) mở đầu như vậy. Bài này là tham luận đọc tại hội thảo khoa học "Nghệ thuật Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa" do Viện Mỹ thuật và Trường đại học Mỹ thuật tổ chức cuối tháng 9. Tôi là người dịch cuốn sách nói trên của J-F. Lyotard ra tiếng Việt ở đó nhà triết học Pháp này không hề nói ông là người đầu tiên đề ra cái từ "postmodern". Vì quả thực cái từ đó không phải do ông nghĩ ra.

More...

Tự hào và hối tiếc (N. S. Khrushchev)

By phạm xuân nguyên

 Nikita Sergeyevich Khrushchev (1894 - 1971) tổng bí thư Đảng cộng sản Liên Xô (1953 - 1964) chủ tịch hội đồng bộ trưởng Liên Xô (1958 - 1964) người nổi tiếng với bản báo cáo vạch trần tội ác của Stalin tại đại hội XX đảng cộng sản Liên Xô (1956) mở ra thời kỳ "hửng ấm" trong xã hội xô viết thời đó. Cuốn hồi ký của Khrushchev được ông kể miệng vào máy ghi âm từ 1967 đến 1971 sau đó được chuyển ra nước ngoài gỡ băng dịch ra tiếng Anh xuất bản. Ở Liên Xô không có bản gốc ghi âm tiếng Nga của Khrushchev phải dịch lại từ tiếng Anh. Đoạn trích này đăng ở tạp chí Time (Mỹ) ngày 1/10/1990 với đầu đề như trên và được báo Za rubezhom (Nga) dịch đăng lại. Tôi đã dịch từ tiếng Nga và đăng tạp chí Cửa Việt số 7 năm 1991. Để tưởng nhớ văn hào Nga Alexander Solzhenitsyn vừa qua đời tôi post lên để mọi người đọc và hiểu thêm một thời đại.

More...

Alexander Solzhenitsyn qua đời

By phạm xuân nguyên



Nhà văn Nga nổi tiếng Alexander Solzhenitsyn tác giả của những tác phẩm "Một ngày trong đời Ivan Denisovich" "Quần đảo GULAG" "Vòng đầu địa ngục" giải thưởng Nobel văn học 1970 đã qua đời tại Moskva vì bệnh tim ngày 3/8/2008 thọ 90 tuổi. Dưới đây là đánh giá về ông của các nhà hoạt động chính trị tôn giáo và văn học Nga.

More...

“Những cuộc phiêu lưu của Huckleberry Finn” bị cấm ở Mỹ

By phạm xuân nguyên


Mark Twain (1835 - 1910)

More...

Hải trình ven bờ (Jorge Amado) - VII

By phạm xuân nguyên


Bahia 1970 - sức mạnh nhà văn

Báo chí đưa tin về một dự thảo luật kiểm duyệt sách do giáo sư Alfredo Buzaid bộ trưởng văn hoá trong chính quyền Médici đưa ra. Chúng tôi đang sống ở thời khắc đen tối nhất của nền độc tài quân sự: tra tấn là nỗi đau thường ngày của chế độ vòng vây quanh những người dân chủ ngày càng xiết lại: nhà tù chật ních người những vụ bắt bớ ám sát xảy ra thường xuyên. Các luật lệ sắc lệnh liên tiếp được ban ra các quyền công dân bị huỷ bỏ. Theo dự thảo luật mới người ta sẽ thiết lập sự kiểm duyệt tiên quyết đối việc xuất bản sách: bắt buộc phải gửi bản thảo đến nhà kiểm duyệt việc công bố phải được chính quyền phê chuẩn có thể phải cắt bỏ hoặc cũng có thể bị cấm in.

More...