Vì vậy «nhiều chữ của Jờ Joạcx được biến hình xung quanh chữ J, từ chỗ có thể nhận được «nguyên bản» của chúng (ví dụ: Jờ, Jòng Jã, Jút Ja, chiều Jọc), đến lúc không còn tìm được chữ gốc nữa (ví dụ: Joạc, Jọc Jạch, Ja Jắcc sss, Ju Jíc sss, Ju Jússs)...» (trang 258. Để đến với Jờ Joạcx, Đặng Đình Ân). Những phép biến dạng này của ngôn ngữ đồng hành với các cuộc hóa thân chớp nhoáng nói trên của nhân vật. Thêm vào đó, Jờ Joạcx được xây dựng bằng nhiều giọng kể của một nhân vật đa căn cước, vì lý do này mà ngôn ngữ bị biến hóa và xô lệch.
Trần Dần đã lao động như thế nào? Tất cả những cải cách ông đã làm với thơ, từ việc biến đổi chữ, đến làm mới cấu trúc câu, từ việc lấy đi ý nghĩa đằng sau câu thơ, đến việc trao cho thơ tính đa nghĩa... đều xuất phát từ ý đồ nghệ thuật của ông. Thơ không để giải trí lúc nhàn cư. Cũng không có trò chơi vô bổ nào cả như các anh NH và N.H đã lầm tưởng. Hãy xem ông ngày gánh đất, đêm đêm sửa chữa, thay đổi tập Cổng tỉnh. Hãy xem ông còn vương vấn day dứt với Con OEE, để phải làm tiếp Hậu con OEE, 21 năm sau. Hãy xem ông phát triển Thằng Thịt thành Jờ Joạcx. Hãy xem ông đã trực tiếp tham gia chiến trường, đã sống cuộc sống người lính, đã chia cùng đồng đội «cơn sốt», «đạn bom», «gió bấc», «mưa phùn - nước lũ - cơm thiu», và cả «những thỏi đạn cuối cùng». Ông đã từ chối cuộc sống gia đình khá giả, từ chối ngồi an toàn một nơi xa rồi «trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền» (thơ Tố Hữu)... Vâng, ông đã lao động như thế.
4- Họ là ai, những người «ăn theo» Trần Dần?
Tác giả N.H đã viết trong bài Một giải thưởng kinh dị của mình như thế này: «Nhưng để đem in thành sách, phát tán nó ra sau khi Trần Dần mất liệu có phải là ý của tác giả hay chỉ là sự mua danh bán lợi "ăn theo" tên tuổi Trần Dần?». Tôi xin trả lời dưới đây họ là ai - những người đã ủng hộ sự ra đời và phát hành của cuốn sách:
Họ là những nghệ sĩ,
Họ là những nhà phê bình nghệ thuật,
Họ là những trí thức,
Họ là những người làm công tác xuất bản,
Họ là những độc giả,
Họ là những thành viên hội đồng giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội.
Họ là những nhân vật uy tín trong chuyên môn của mình. Họ có sự nghiệp riêng trước khi TRẦN DẦN Thơ được biên soạn. Trần Dần là một trong muôn vàn điểm gặp trên con đường học thuật và thưởng thức nghệ thuật. Họ «ăn theo» được gì từ Trần Dần?
Họ là những người biên soạn di cảo Trần Dần. Là chúng tôi, những thành viên gia đình ông, là những người con của ông. Chúng tôi «ăn theo» được gì từ ông? Có chăng «được cái hoạn nạn», như chữ của ông vẫn dùng.
Tháng 11 năm 2008
Trần Trọng Vũ
___________
Địa chỉ liên kết để tham khảo 3 bài viết của NH và N.H:
Về thơ, và không chỉ về thơ:
http://www.viet-studies.info/NguyenHoa/NguyenHoa_VeTho.htm
Về văn xuôi, và không chỉ về văn xuôi:
http://www.viet-studies.info./NguyenHoa/NguyenHoa_VeVanXuoi.htm
Một giải thưởng kinh dị: http://lethieunhon.com/read.php/3276.htm
Bản in
