Trí thức - bộ phận độc lập về trí tuệ của xã hội (D. S. Likhachev)

By phạm xuân nguyên

Dimitri Sergeevich Likhachev (1906-1999) viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Nga nhà ngữ văn học xuất sắc nhà bác học nhân văn lớn của nước Nga thế kỷ XX. Cả cuộc đời và sự nghiệp khoa học của mình ông luôn đấu tranh để giữ gìn và phát triển các giá trị văn hóa giá trị tinh thần của con người cho con người vì con người. Tầm ảnh hưởng về văn hóa của D. S. Likhachev ngày càng lan tỏa sâu rộng ở Nga và trên thế giới. Bài viết này là trích đoạn phát biểu của ông tại một cuộc tranh luận khoa học về số phận của trí thức Nga (23/5/1996).



More...

Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn năm 1949

By phạm xuân nguyên

Năm 2002 trong một chuyến sang làm việc tại Tokyo (Nhật Bản) tôi được một người bạn cho xem một tư liệu bằng tiếng Nga về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo người bạn cho biết thì tư liệu này nằm trong số các tư liệu của một cơ quan truyền thông Nhật Bản mua về từ Moskva khi thực hiện một chương trình về Hồ Chí Minh. Đọc trong văn bản thì đây là bài phỏng vấn của Hồ Chủ tịch dành cho hãng thông tấn Indonesia Antar thời kỳ kháng chiến chống Pháp trong đó có đoạn nói về Trung Quốc và đoạn trả lời một nhà báo Mỹ. Bản tiếng Nga ghi rõ dịch từ tiếng Anh và người dịch có ký tên là là T. Mkhitaryan. Trên đầu văn bản này có ghi chữ "Mật" chắc là lưu hồ sơ của Quốc tế Cộng sản và thời gian lưu hồ sơ là tháng 10/1949. Tuy nhiên cuối bản tiếng Nga lại có dòng chữ Viet Nam News Servis và "Pakistan Time" 20/7/1949 (cả hai đều theo mẫu tự Nga). Có thể phỏng đoán bài phỏng vấn này của hãng Antar đã được tờ "Pakistan Time" đăng tải và Hãng Viet Nam News Servis phát đi. Tôi đã tra "Hồ Chí Minh toàn tập" nhưng không thấy có tư liệu này.

Dưới đây là toàn văn bài phỏng vấn do tôi dịch từ tiếng Nga theo tư liệu nói trên.


More...

Kiến giải của một người Nhật về ông Hồ

By phạm xuân nguyên

Một chuyên gia người Nhật đã thu hút chú ý của người tham dự Hội thảo Việt Nam học ở Hà Nội với bài thuyết trình nhận định ông Hồ Chí Minh là người theo chủ nghĩa cộng hòa chứ không phải cộng sản.

Tại hội thảo quy tụ hàng trăm nhà nghiên cứu trong ngoài nước vừa kết thúc cuối tuần qua GS. Yoshiharu Tsuboi Đại học Waseda giới thiệu bài viết "Khảo cứu lại về Hồ Chí Minh".

Nhà nghiên cứu này giải thích ông muốn thoát khỏi quan niệm của Đảng Cộng sản Việt Nam mà thay vào là xem xét tư tưởng ông Hồ "trên một lập trường giá trị tự do hơn".

Nghiên cứu Việt Nam từ năm 1973 GS. Tsuboi đã đi thăm những nơi ông Hồ Chí Minh từng đặt chân đến từ tỉnh Nghệ An đến Hong Kong Quảng Đông Moscow Paris London.

Ông viết trong bài tiểu luận rằng "có lẽ giá trị mà Hồ Chí Minh coi trọng nhất trong suốt cuộc đời của mình là những giá trị của nền cộng hòa" và cơ sở lý luận của ông là "Tự do Bình đẳng Bác ái".

More...

Tiểu thuyết "Nỗi buồn chiến tranh" nhìn từ Mỹ (tiếp theo và hết)

By phạm xuân nguyên

 

(Đọc tiếp nối ở phần trước bài viết). Là một giáo viên lịch sử tương lai và một sinh viên nghiên cứu về thân phận con người tôi hy vọng có cơ hội chia sẻ cuốn sách này với các thế hệ sau. Phía Mỹ trong cuộc chiến tranh Việt Nam sẽ không bao giờ bị lãng quên nhưng chúng ta cũng cần phải bảo đảm rằng phía Việt Nam trong cuộc chiến tranh của Mỹ cũng không bao giờ bị quên lãng".


 

Nhà văn Bảo Ninh (ảnh Nguyễn Đình Toán)

More...

Nghệ thuật của cái khoảnh khắc

By phạm xuân nguyên

Nhiếp ảnh là nghệ thuật của cái khoảnh khắc. Một cú bấm máy là cố định một thoáng qua một giây lát một nhất thời thành hư vô. Nhiếp ảnh là nghệ thuật của cái nhìn. Một khoảnh khắc trong một cái nhìn thành một riêng tư một cô đơn một-không-có-lại và một-không-sẻ-chia. Bây giờ máy ảnh là vật dụng thường ngày do đó bất kỳ ai cũng có những khoảnh khắc riêng mình thấy riêng mình lưu giữ riêng mình độc đáo. Ai cầm máy ảnh cũng đều có thể trưng bày một phòng ảnh riêng của mình và mỗi phòng ảnh đó đều đáng xem đều có những khoảnh khắc không ai có được. Tôi dùng máy ảnh tự động và tôi thích chụp theo tự nhiên không bài trí sắp đặt không sửa chữa tô vẽ trên đường đời thoáng một khoảnh khắc tự thấy muốn ghi lại là chụp liền và giữ nguyên tấm ảnh được chụp ấy. Đó là những khoảnh khắc sống thực. Những bức ảnh dưới đây là có thế nào tôi chụp thế ấy. Mỗi người một quan niệm sống và một quan niệm về các sự nghe nhìn. Tôi giữ cho mình quan niệm này.



Sàn nhà chân ướt bước qua (Nha Trang)

More...

Sách dịch 2008 đọc gì?

By phạm xuân nguyên

 
Mấy năm qua việc dịch văn học ở ta đã có đà phát triển. Nhờ sự nỗ lực tận tâm của các nhà sách và các dịch giả trên thị trường văn học trong nước thường xuyên có những tác phẩm dịch được tung ra với những đầu sách mới những tên tuổi mới với tính cập nhật nhanh với những bản dịch khá đạt chất lượng với cách trình bày sách đẹp đẽ hấp dẫn. Dịch văn học có thể nói đã bắt đầu được làm việc nghiêm túc cẩn trọng. Nhờ thế văn học dịch đã đưa lại cho độc giả nước nhà tiếp cận khá phong phú đa dạng các giá trị văn học nước ngoài. Đó là một điều mừng. Mừng cả ở khía cạnh văn học dịch vì thế tạo ra một đối sánh và đối trọng với văn học trong nước thách thức các nhà văn Việt Nam bắt buộc họ không thể viết như là không có văn học thế giới và như là độc giả của mình không đọc gì ngoài văn học nước mình.

More...

Thơ thị giác (Mario Klarer)

By phạm xuân nguyên

Trong hành trình sáng tạo cách tân thơ của mình Trần Dần đã đi tới thơ thị giác. Ông đi tới bằng trực giác và cảm quan làm chữ làm thơ của mình ở một hoàn cảnh bị cách biệt với thế giới thơ ca bên ngoài trong một vùng trống thẩm mỹ của thơ Việt Nam đương thời. Trên thế giới thơ thị giác đã được làm từ lâu trong nỗ lực của các nhà thơ muốn kết hợp thơ và họa để thơ không chỉ đọc lên thành tiếng mà còn nhìn thấy bằng hình. Các nhà thơ Pháp nổi tiếng như Guillaume Apollinaire Blaise Cendrars đều có thơ thị giác. Để đọc thơ cách tân của Trần Dần và rộng ra là cảm nhận và đánh giá mọi sự cách tân văn chương nghệ thuật  cần biết thông tin và có tri thức. Bài dịch này là một sự giới thiệu đơn giản về thơ thị giác.



More...

Biết đương đầu cái mới thì sẽ kích thích cái mới

By phạm xuân nguyên

Ngay sau khi giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội 2008 được công bố nhà báo Hằng Nga đã phỏng vấn tôi cho tờ Nhà báo và công luận. Bài phỏng vấn đã được đăng báo ngày 26/9/2008. Dưới đây là đoạn tôi trả lời về thơ Trần Dần.



More...

Một lối phê bình kinh dị (Trần Trọng Vũ tiếp)

By phạm xuân nguyên

Vì vậy «nhiều chữ của Jờ Joạcx được biến hình xung quanh chữ J từ chỗ có thể nhận được «nguyên bản» của chúng (ví dụ: Jờ Jòng Jã Jút Ja chiều Jọc) đến lúc không còn tìm được chữ gốc nữa (ví dụ: Joạc Jọc Jạch Ja Jắcc sss Ju Jíc sss Ju Jússs)...» (trang 258. Để đến với Jờ Joạcx Đặng Đình Ân). Những phép biến dạng này của ngôn ngữ đồng hành với các cuộc hóa thân chớp nhoáng nói trên của nhân vật. Thêm vào đó Jờ Joạcx được xây dựng bằng nhiều giọng kể của một nhân vật đa căn cước vì lý do này mà ngôn ngữ bị biến hóa và xô lệch.

Trần Dần đã lao động như thế nào? Tất cả những cải cách ông đã làm với thơ từ việc biến đổi chữ đến làm mới cấu trúc câu từ việc lấy đi ý nghĩa đằng sau câu thơ đến việc trao cho thơ tính đa nghĩa... đều xuất phát từ ý đồ nghệ thuật của ông. Thơ không để giải trí lúc nhàn cư. Cũng không có trò chơi vô bổ nào cả như các anh NH và N.H đã lầm tưởng. Hãy xem ông ngày gánh đất đêm đêm sửa chữa thay đổi tập Cổng tỉnh. Hãy xem ông còn vương vấn day dứt với Con OEE để phải làm tiếp Hậu con OEE 21 năm sau. Hãy xem ông phát triển Thằng Thịt thành Jờ Joạcx. Hãy xem ông đã trực tiếp tham gia chiến trường đã sống cuộc sống người lính đã chia cùng đồng đội «cơn sốt» «đạn bom» «gió bấc» «mưa phùn - nước lũ - cơm thiu» và cả «những thỏi đạn cuối cùng». Ông đã từ chối cuộc sống gia đình khá giả từ chối ngồi an toàn một nơi xa rồi «trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền» (thơ Tố Hữu)... Vâng ông đã lao động như thế.


4- Họ là ai những người «ăn theo» Trần Dần?


Tác giả N.H đã viết trong bài Một giải thưởng kinh dị của mình như thế này: «Nhưng để đem in thành sách phát tán nó ra sau khi Trần Dần mất liệu có phải là ý của tác giả hay chỉ là sự mua danh bán lợi "ăn theo" tên tuổi Trần Dần?». Tôi xin trả lời dưới đây họ là ai - những người đã ủng hộ sự ra đời và phát hành của cuốn sách:

Họ là những nghệ sĩ

Họ là những nhà phê bình nghệ thuật

Họ là những trí thức

Họ là những người làm công tác xuất bản

Họ là những độc giả

Họ là những thành viên hội đồng giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội.

Họ là những nhân vật uy tín trong chuyên môn của mình. Họ có sự nghiệp riêng trước khi TRẦN DẦN Thơ được biên soạn. Trần Dần là một trong muôn vàn điểm gặp trên con đường học thuật và thưởng thức nghệ thuật. Họ «ăn theo» được gì từ Trần Dần?

Họ là những người biên soạn di cảo Trần Dần. Là chúng tôi những thành viên gia đình ông   là những người con của ông. Chúng tôi «ăn theo» được gì từ ông? Có chăng «được cái hoạn nạn» như chữ của ông vẫn dùng.


Tháng 11 năm 2008

Trần Trọng Vũ

___________

Địa chỉ liên kết để tham khảo 3 bài viết của NH và N.H:

Về thơ và không chỉ về thơ:

http://www.viet-studies.info/NguyenHoa/NguyenHoa_VeTho.htm

Về văn xuôi và không chỉ về văn xuôi:

http://www.viet-studies.info./NguyenHoa/NguyenHoa_VeVanXuoi.htm

Một giải thưởng kinh dị:  http://lethieunhon.com/read.php/3276.htm

More...