Năm 2004, kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, tôi lần đầu tiên đến địa danh lịch sử này, khi đi cùng nhóm phóng viên văn nghệ của Đài truyền hình Việt Nam lên làm chương trình. Năm nay, kỷ niệm 55 năm, tôi trở lại nơi đây trong đoàn cựu chiến binh của Viện Khoa học xã hội Việt Nam thăm di tích lịch sử này vào những ngày đầu tháng 4/2009.

Tượng đài "Chiến thắng Điện Biên Phủ" đứng trên quả đồi ở trung tâm thành phố Điện Biên. Năm năm trước, nó đã được đúc tại đồng bằng và vận chuyển tốn kém lên đặt tại đây. Tượng chưa yên vị đã bị nứt nẻ, bị lún, hỏng. Năm năm sau, bây giờ, con đường lên tượng mới đang được gấp rút hoàn thành, chạy đua cho kịp với thời gian kỷ niệm. (Sao ở ta cứ phải chạy đua như thế!?). Và khối tượng lại được gia cố, sửa chữa, tiêu tốn hàng chục tỷ đồng!

Tại Mường Phăng, Chỉ huy sở chiến dịch Điện Biên Phủ, chụp ảnh với đại tá Hoàng Đăng Vinh, người trực tiếp bắt sống tướng De Castries khi mới 18 tuổi. Một điều lạ so với cách đây 5 năm là Chỉ huy sở chiến dịch nay đã được trùng tu, tôn tạo, nhưng không hề có bất cứ một biến báo nào đặt trước các di tích để hướng dẫn cho người xem được biết. Chỉ có một tấm đá to dựng lên như thấy ở phía sau tấm ảnh này.

Năm năm trước (2004) tại lán và hầm của đại tướng Võ Nguyên Giáp ở Mường Phăng còn có tấm bia đá thế này chỉ dấu cho du khách biết. Đợt đó tôi đi cùng nhà thơ Bùi Minh Quốc vào đây thăm. Tôi chụp ảnh kỷ niệm cho anh Quốc và nghe anh đọc bài thơ tặng Đại tướng tổng tư lệnh:

Nguyên Giáp phong trần giáp chẳng nguyên

Võ công lừng lẫy quá, cho nên...

Vừa xong đại thắng xương thành ghế

Văn tướng đành thua máu võ biền

Ba miếng đỉnh chung đồng chí choé

Một đời dân khổ vẫn triền miên

Những năm tháng cũ vì dân thế

Dân chủ bao giờ có Điện Biên ?